De 5 verschillen tussen militaire en civiele carrière...

Een M4B-kandidaat (Generaal b.d.) vertelt...

Als je zoals ik, ongeveer 40 jaar bij Defensie hebt gewerkt als ‘Beroepsmilitair onbepaalde tijd’ in de officiersrangen, dan heb je de daarbij behorende opleidingen gevolgd. In mijn geval was dat de KMA (Koninklijke Militaire Academie), gevolgd door de Hogere Militaire Vorming, wat in feite een bedrijfskundige opleiding is , speciaal toegesneden op Defensie. Later gedurende de carrière was dat de Leergang Topmanagement Defensie, die noodzakelijk is om op de hoogste niveaus binnen Defensie te kunnen functioneren.  Tot slot heb ik voor de noodzakelijke verbreding op eigen initiatief ook nog Bestuurskunde gestudeerd in Leiden.

Naast al deze ‘intellectuele’ bagage doe je in die 40 jaar heel veel praktijkervaring op in een diversiteit van functies op stafafdelingen en ook tijdens oefeningen en uitzendingen. In die functies ben je namelijk verantwoordelijk voor al het reilen en zeilen bij je eenheid, maar je kunt ook verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van diverse projecten zoals verwerving, verhuizingen, afstoting en alles wat zich in een grote organisatie voordoet.

Het spreekt voor zich dat je daardoor gaat beschikken over het gehele scala van vaardigheden waarover een leider/manager moet beschikken, zoals communicatieve vaardigheden, onderhandelen, analyseren, redeneren en zaken goed kunnen verwoorden.

Leiderschap

Binnen de landmacht – waar ik werkzaam was – speelt leidinggeven  en het ontvangen van leiding een belangrijke rol. De opleiding, training en vorming van zowel onderofficieren als officieren start bij het binnenkomen in de organisatie en gaat in feite onafgebroken door tot het verlaten van de organisatie. De nadruk op leidinggeven en ontvangen heeft als oorzaak dat de landmacht een organisatie is waarbij personeel centraal staat bij de uitvoering van de taken, omdat wij beschikken over bewapende mensen.  De organisatie is dus bij uitstek ‘mens georiënteerd’. Immers, je moet je mensen dingen laten doen onder gevaarlijke omstandigheden met gevaar voor eigen leven. Het gezamenlijk uitvoeren van taken staat dan ook hoog in het vaandel. Uitvloeisel daarvan is dat je als leidinggevende rekening moet houden met je mensen, zowel hun kwaliteiten en capaciteiten, maar ook de sociale kant ervan. Een ander uitvloeisel is dat je leiding moet kunnen ontvangen en daar op een verantwoorde manier mee om moet kunnen gaan. Het wil onder meer zeggen dat je besluiten kunt uitvoeren – nadat daar over van gedachten is gewisseld – zonder daar steeds op terug te komen en dat je daar dus volledig verantwoordelijkheid voor neemt.

Diversiteit/complexiteit

Door de aard van de landmacht – een complexe hoeveelheid mensen en eenheden die moeten samenwerken – en door de wijze van werken en samenwerken, ontstaat diversiteit en complexiteit. Zo moet worden gewerkt met andere krijgsmachtdelen, andere krijgsmachten, maar ook met niet-gouvernementele organisaties, overheden, gouvernementele organisaties en internationale organisaties en heb je natuurlijk ook te maken met de lokale bevolking en strijdende partijen. Dit zorgt ervoor dat je leert om rekening te houden met de verschillende culturen van al die partijen, hun achtergrond, hun belangen en doelstellingen. Doordat te doen kun je op een betere manier je eigen doelstellingen realiseren. Het netwerk-denken en handelen speelt daarbij een belangrijke rol. Deze diversiteit en complexiteit krijgt een extra dimensie omdat het optreden altijd onder het oog van de politiek, de media en het thuisfront plaatsvindt. Daarmee moet dus ook altijd rekening mee worden gehouden.

Soberheid

Bij het optreden op het land moet je al je spullen zelf meenemen. Alleen al om die reden is het zaak om geen overbodige dingen mee te nemen. Maar dat geldt ook voor je algehele optreden. Richt je op de kern zonder franje. Dat is noodzakelijk omdat je altijd optreedt in een omgeving waar de mensen die er toe doen nauwelijks iets hebben. Ook daar moet je rekening mee houden: het geeft een ethische dimensie aan je werkwijze en optreden.

Improvisatie

Ondanks uitstekende planningsvaardigheden en ongekende hoeveelheden informatie, blijkt toch steeds dat zaken anders lopen dan je had verwacht. Daarop moet je op doeltreffende wijze kunnen inspelen om toch je doelstellingen te behalen met de beschikbare middelen. Dat heeft alles te maken met de wijze waarop leiderschap binnen de landstrijdkrachten wordt beoefend en de daaraan gekoppelde ‘state of mind’.

Kameraadschap/gezamenlijkheid

Als je met zoveel mensen, gedurende langere tijd in moeilijke omstandigheden je werk moet doen, dan ben je erg afhankelijk van elkaar. Het is belangrijk dat je dan iets voor elkaar over hebt en elkaar wil en kan helpen, ook al heb je het zelf moeilijk. Je moet dus ook openstaan voor anderen. Dat kweekt kameraadschap en leidt tot gezamenlijkheid: De wil om er samen tegenaan te gaan en samen het doel te bereiken.

Ik denk dat iemand met een militaire achtergrond dus ruimschoots bewezen heeft een leider te kunnen zijn, leiding te kunnen ontvangen, om kan gaan met complexitiet, sober kan optreden, geoefend is om te improviseren en zeker niet in de laatste plaats, in teamverband te kunnen werken.

 

Deze M4B-kandidaat geeft meermaals per jaar een seminar met als thema 'Leiderschap in crisissituatie'.